عماد الدين محمود بن مسعود شيرازى
101
رساله بيخ چينى ( فارسى )
براى مصلحتى صرف شود و آن اين است كه بخارى كه بسيارى از قوت دوا با اوست ، بعضى در بيرون بدن تفتيح مسام كند و رطوباتى كه بواسطهء حرارت بخار ذوبان و سيلان پيدا كرده از مسام بيرون آيد و همچنين بدماغ از تنفس و استنشاق و پر شدن سر و روى اثر كلى مىكند رطوبات غليظه كه در دماغ است مىگدازد و در سينه و شش و آلات تنفس اثر عظيم مىكند حاصل آنكه آن بخار در ظاهر و باطن بدن تاثير قوى مىكند و رطوبات را بتحليل مىبرد اما تاثير او در اعالى بدن زياده است از آنكه در اسافل جهت آنكه بالطبع صعود بخار بجانب بالا است و در تنفس نيز بالاى بدن متاثر مىشود و نهم آنكه از آن آب مقدار اينكه بخار او بيرون آمده باشد و حرارت او هنوز فاتر نشده باشد يك پياله و نيم بياشامد بعد از تصفيه تا اين آب بحرارت بالفعل و بالقوة آنچه بخار در جوف اعلى اندكى كرده باشد اين در جوف اسفل اضعافا مضاعفه آن بكند و در عروق ماساريقا نيز نفوذ كرده و تفتيح آنها مىكند و در جگر همچنين و از آنجا مجراى جوف باعضا رساند و آنچه مذكور شد از منافع و فوائد بفعل آيد دهم آنكه بقيه آن آب را دو نصف كنند نصفى صباح تا پيشين و نصفى ديگر را تا شب جرعهجرعه بجاى آب بياشامند - يازدهم آنكه ازين آب قدرى در ديگ طعام و در شربتها بلكه در ابريق آب طهارت كند تا از همه جهتى در بدن اثرى ازين آب حادث شود - دوازدهم آنكه استعمال اطعمه و ماكولات او بىنمك باشد جهت آنكه در نمك تصليب اعضا و تجفيف رطوبات است و اين معنى منافى افعال اين بيخ است چنانچه مذكور شد - سيزدهم آن است كه از ترشيها و لبنيات و همه طعامها به غير از چيزى چند كه مجبور است